Richard Wagner (1813-1883)
DIE WALKάRE - Wotans Abschied und Feuerzauber ("Leb wohl, du kόhnes, herrliches Kind!")
Wotan: Dietrich Fischer-Dieskau
Symphonieorchester des Bayerischen Rundfunks
Rafael Kubelik
Aufnahme: 20.-22. Juni 1977
Grammy Award 1978
Κατα τη γνώμη μου από τις σημαντικότερες στιγμές του δεύτερου μισού του αιώνα που έφυγε. Ιδού λοιπόν ο Αμερικανός συνθέτης Morton Feldman. Σε πρώτη ακρόαση ίσως ξαφνιάζει και γιατί όχι, μπορεί να θεωρηθεί το τέλειο υπναγωγό! Μην τον ακούσετε λοιπόν μετά από μία ιδιαίτερα κουραστική ημέρα. Η άποψη γενικά ότι η μουσική ηρεμεί είναι τουλάχιστον αστεία όσες φορές το ακούω. Υπάρχουν ένα σωρό εξαιρετικά ηρεμιστικά δισκία που μπορούν πολύ εύκολα να συνταγογραφηθούν απ τον γιατρό σας και να σας ηρεμήσουν πλήρως και δεν θα αφήσετε και το στερεοφωνικό ανοιχτό όλο το βράδυ. Πιστεύω λοιπόν ότι ο Feldman μάλλον αφυπνίζει τις αισθήσεις. Τα συστατικά της επιτυχίας: λιτότητα έκφρασης, κατανοητές μουσικές φράσεις που θυμίζουν αρκετά generic σε soundtrack thriller, σκοτεινά ως επί το πλείστον χρώματα (μάλλον ταιριαστά με την υπέροχη εποχή μας...) και φυσικά οργιάζουσα φαντασία. Α, και κάτι ακόμα....Ακούστε το μόνος την πρώτη φορά και νύχτα εννοείται. Αν τώρα ακούσετε παράξενους ήχους στην πόρτα ή πίσω απ τους τοίχους ή τίποτα αλυσίδες, φορέστε μία κόκκινη ρόμπα, πάρτε ένα κηροπήγιο και ψάξτε με μισότρελλο βλέμμα στους σκοτεινούς διαδρόμους.....Χα,χα,χα.....Καλή ακρόαση και ελπίζω να χαρείτε με τη γνωριμία....
Μέχρι ένα βαθμό η θεματολογία προκαλεί αναπόφευκτα μειδίαμα (σήμερα), ωστόσο αν το ξανασκεφτεί κανείς νομίζω ότι δεν ήταν και τόσο υπερβολικό για τη Γερμανία του 1941. Η υπόθεση λοιπόν της ταινίας αφορά την θεραπεία ενός πιλότου των Στούκας με την επίσκεψη του και την ακόλουθη μύηση του 
στα Βαγκνερικά μυστήρια βλέποντας το Λυκόφως των Θεών!
Ενα σχόλιο για το ενδεχόμενο να συνέβαινε αντίστοιχα σήμερα στην Ελλάδα: Αναλογικά θα ήταν πιλότος F-16 που παθαίνει κατάθλιψη και το ιατρικό επιτελείο ενός δημόσιου νοσοκομείου τον στέλνει για θεραπεία στον Ρουβά ή κάτι τέτοιο τέλος πάντων....
Μα σε τι κόσμο ζούμε...Χα,χα....
http://tvradio.ert.gr/radio/showDetails.asp?id=15&pday=0&tid=3025975 ή απλά ακούστε το από το 3ο πρόγραμμα της ΕΡΑ
ΜΕΤΡΟΠΟΛΙΤΑΝ ΌΠΕΡΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΥΟΡΚΗΣ
18:00
Σήμερα:
«Η Βαλκυρία» η δεύτερη από τις τέσσερις όπερες από το «Δακτυλίδι των Νιμπελούνγκεν» σε τρεις πράξεις του Ρίχαρντ Βάγκνερ σε λιμπρέττο του ίδιου του συνθέτη.
Σολίστ: Jonas Kaufmann, τενόρος: Ζίγκμουντ
Eva-Maria Websbroek, σοπράνο: Ζινγκλιντε
Hans Peter Kφnig μπάσος: Χουντινγκ:
Bryn Terfel, μπάσος-βαρύτονος: Βοταν ο θεός:
Τη Χορωδία και την Ορχήστρα της Μετροπόλιταν Όπερα της Νέας Υόρκης διευθύνει ο James Levine
Παρουσιάζει η Άννα Σακαλή
Αυτήν την εβδομάδα ο Νίκος Σκαλκώτας ήταν ο συνθέτης της εβδομάδας στο BBC 3 και μπορώ να πω πως το αφιέρωμα ήταν αναλυτικότατο αλλά και γεμάτο συναίσθημα από τον (πιθανότατα) Σκωτσέζο δημοσιογράφο Donald Macleod. Το έργο "η Θάλασσα" παίχτηκε χθες την τελευταία ημέρα του αφιερώματος και νομίζω πως ξεπερνάει σε αξία πολλά σύγχρονά του άλλων μεγάλων συνθετών του 20ου αιώνα (σίγουρα το αντίστοιχο του Ντεμπυσύ αν και μιλάμε για διαφορετικές τεχνοτροπίες). Εντύπωση μου προκαλεί πώς ο συνθέτης παραγκωνίστηκε από το εγχώριο κατεστημένο της ...μουσικόφιλης Αθηναικής κοινωνίας και έφτασε στο όριο της σωματικής κατάρρευσης βρισκόμενος στο τελευταίο αναλόγιο της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών (ΚΟΑ). Ψάχνοντας στο site της ΚΟΑ λοιπόν βρήκα ότι ο μουσικός διευθυντής της ορχήστρας στα χρόνια της επιστροφής του βραβευμένου βιολονίστα και συνθέτη από τη Γερμανία ήταν ο Φιλοκτήτης Οικονομίδης. Δεν ξέρω αν η επιλογή του Σκαλκώτα να μεταφερθεί στα πίσω καθίσματα ήταν αποκλειστική επιλογή του διευθυντή της, ωστόσο προσωπικά δεν με ξαφνιάζει αν έγινε έτσι.
Για όσους θα ήθελαν να ακούσουν όλο το αφιέρωμα, αυτό θα υπάρχει για μερικές ακόμα ημέρες στο http://www.bbc.co.uk/programmes/b01ghgnw
Πολλές φορές αναρωτιέμαι πόσο σημαντικό είναι να ψάχνουμε για την ιδιαίτερα καλή εκτέλεση ενός σημαντικού έργου της ιστορίας της μουσικής προσέχοντας πόσο αργό, τρυφερό ή αυστηρό είναι σε συγκεκριμμένα μέρη τα οποία τα έχουμε ακούσει και σε άλλες εκτελέσεις, οπότε θέλοντας και μη προβαίνουμε σε σύγκριση. Η απάντηση δεν είναι εύκολη. Ορισμένες φορές αγανακτώ μάλιστα με μαθήματα ...ανατομίας μουσικόφιλων που τέμνουν ένα έργο με το νυστέρι του οξυδερκούς πνεύματός τους χωρίς να κλείσουν ούτε μία φορά τα μάτια στη μουσική αυτή καθ' εαυτή.
Προτείνω λοιπόν το ακόλουθο έργο (2η συμφ. S.Rachmaninoff) που δεν έχει πισω του τον συνθέτη που άλλαξε την ιστορία της μουσικής, ούτε έναν μεγάλο επαναστάτη της αρμονίας και του νεωτερισμού. Για την ακρίβεια θα τον χαρακτήριζα σχεδόν παρακμιακό συνθέτη αν ήμουν ένας αυστηρός μουσικοκριτικός. Η συγκεκριμμένη δε εκτέλεση δεν είναι και η καλύτερη άλλων που έχω ακούσει. Εχει όμως πίσω της ένα έργο το οποίο ακόμα και με μία μέτρια ορχήστρα ή έναν άπειρο μαέστρο ακούγεται πάντα με κλειστά μάτια. Ετσι σκέφτομαι αρκετά χρόνια τώρα.
Αγαπητοί μου φίλοι επανέρχομαι μετά από σχετικά μεγάλο διάστημα για τις συνήθειές μου, με έναν συνθέτη που είναι σχετικά επίκαιρος γιατί όπως και να το κάνουμε η εποχή μυρίζει κάπως ....μπαρούτι. Δεν βρίσκετε?
Αναμφίβολα πρόκειται για έναν από τους μεγαλύτερους διευθυντές ορχήστρας της ιστορίας της συμφωνικής μουσικής. Ωστόσο ο συγκεκριμμένος έχω την αίσθηση ότι θα μπορούσε να κάνει εξαιρετική καριέρα και ως ηθοποιός συγκεκριμμένου κινηματογραφικού είδους που ονομάζεται Horror movies! Μοιάζει καταπληκτικά με τον Boris Karloff τον ηθοποιό που έπαιξε τη Μούμια σε B movies των δεκαετιών 50 και 60. Παραθέτω φωτο και των δύο για τεκμηριώση. 
Προκαλεί επίσης εντύπωση το γεγονός ότι δεν υπάρχουν πολλά βίντεο στο you tube με σκηνές διεύθυνσης ορχήστρας από τον Knappertsbusch. Το πρώτο βίντεο είναι από διεύθυνση του Πάρσιφαλ και το δεύτερο από την εισαγωγή στη Βαλκυρία. Λεπτομέρεια ο Σιδηρούς Σταυρός στο 3.25. Αξίζει να περιμένετε!
Η μεγαλύτερη απογοήτευση που εισπράτει ένας Βαγκνεριστής είναι να ταξιδέψει στην πόλη όπου ο Ριχάρδος άφησε την τελευταία του πνοή (Βενετία) και να διαπιστώσει εκεί ότι το αρχοντικό Palazzo Vendramin Calergi όπου τον βρήκε η τελευταία στηθαγχική κρίση έχει γίνει πια....καζίνο (φωτο). Υπάρχει βέβαια στην πρόσοψη μία μικρή πινακίδα που υπενθυμίζει ότι ο συνθέτης άφησε εκεί την τελευταία του πνοή. Επίσης τελείως απροσδόκητα το μικρό μουσείο Ρίχαρντ Βάγκνερ (εντός του καζίνο) είναι ουσιαστικά κλειστό (ανοίγει μόνο Σάββατα και με προσυννενόηση!). Ευτυχώς που δεν παίζω και τυχερά παιχνίδια, γιατί αν έχανα θα το ανατίναζα με ευχαρίστηση! Σημ. Το μικρό μουσικό έργο είναι μία πολύ αξιόλογη διασκευή του Τριστάνου (ξεκινάει μετά το 1 λεπτό).
Αλέξανδρος Στεφανίδης
Καλλιθέα, Αθήνα
Το προφίλ μου